Berdasarkan siri kuliah Muamalat Masterclass, pelaksanaan Souq (Pasar Terbuka Awam) di bandar moden memerlukan peralihan daripada model hartanah bermotifkan sewaan (seperti pusat beli-belah dan pasar raya swasta) kepada kerangka Sunnah yang sebenar.
Langkah dan prinsip utama bagi melaksanakannya merangkumi:
1. Menjadikan Souq Sebagai Wakaf (Amanah Awam)
Bukan Hak Milik Peribadi atau Kerajaan: Tapak Souq mesti diisytiharkan sebagai wakaf yang dimiliki oleh Allah untuk kegunaan awam. Ia tidak boleh dimiliki, dijual, atau diprivatisasikan oleh pemaju swasta mahupun kerajaan.
Akses Bebas Untuk Semua: Sama seperti masjid, Souq mesti terbuka kepada setiap individu untuk berniaga secara bebas tanpa perlu membeli atau menyewa tapak, sekali gus menghapuskan halangan kewangan dan menangani pengangguran.
2. Menghapuskan Sewa Tapak dan Cukai Bagi Peniaga Tempatan
Ruang Niaga Percuma: Peniaga tempatan tidak dikenakan sebarang sewa tapak atau cukai perdagangan untuk menjual barangan mereka.
Kesaksamaan Pasaran: Sesiapa sahaja mempunyai hak untuk membuka ruang niaga di pasar awam. Ini menghalang pasaran daripada dimonopoli oleh syarikat gergasi.
3. Model Kewangan Melalui Perkhidmatan Sampingan (Imara)
Bagi menampung kos penyelenggaraan Souq tanpa mengenakan sewa tapak jualan, pendapatan dijana melalui perkhidmatan nilai tambah di sekeliling pasar:
Gudang & Penyimpanan: Pedagang besar mengenakan bayaran bagi kemudahan gudang dan penyimpanan berhampiran pasar.
Infrastruktur Awam (Imara): Hasil sewaan daripada bengkel pertukangan, pemandian awam (hamam), kedai roti, dan perkhidmatan awam yang dibina berhampiran digunakan untuk membiayai penyelenggaraan pasar, masjid, dan kemudahan komuniti.
4. Penguatkuasaan Peraturan Pasaran yang Ketat (Hisbah)
Walaupun Souq merupakan pasar bebas, ia dikawal selia secara ketat mengikut Syariah:
Larangan Dumping & Monopoli: Menjual barangan di bawah kos untuk mematikan pesaing kecil (dumping) adalah dilarang sama sekali; peniaga sedemikian diperintahkan menaikkan harga atau keluar dari pasar.
Pengurusan Ruang Saksama: Peniaga tetap boleh diperuntukkan hak guna ruang secara teratur tanpa membenarkan ruang tersebut dimiliki atau dipindah milik secara peribadi.
Perdagangan Terus: Perbuatan memotong jalan untuk membeli barangan sebelum sampai ke pasar (talaqqi al-rukban) dilarang bagi memastikan pengeluar dan pengguna berdagang secara terus.
Cukai Ke Atas Monopoli Luar: Peniaga tempatan berniaga tanpa cukai, manakala syarikat monopoli luar yang membawa barangan masuk boleh dikenakan cukai timbal balik (mutual tax).
5. Pelaksanaan di Peringkat Bandar & Rangkaian Ekosistem
Tumpuan Peringkat Bandar: Pelaksanaan hendaklah bermula dari peringkat bandar dengan membina projek rintis pasar awam, bukannya menunggu reformasi di peringkat parlimen nasional.
Rangkaian Ekosistem Muamalat: Souq tempatan dihubungkan dengan Guilds (kesatuan pengeluar/tukang) bagi bekalan barangan, Kafilah (logistik perdagangan) untuk perdagangan antarabandar, serta menggunakan Dinar Emas dan Dirham Perak sebagai mata wang perdagangan .